Όποτε πηγαίνω στα Λαγυνά, μου αρέσει να σταματάω λίγο πριν φτάσω επάνω στον λόφο. Από εκεί βλέπεις ακριβώς απέναντι την Τουρκία. Ανάμεσα είναι ο Έβρος, το ποτάμι που χωρίζει σήμερα τις δύο χώρες. Στην απέναντι πλευρά φαίνονται χωράφια και τα σπίτια ενός χωριού. Το Κιουπλί. Έτσι το έμαθα πάντα να το λέω.
Από εκεί κατάγεται η οικογένειά μου. Και από τη μεριά της μητέρας μου και από τη μεριά του πατέρα μου. Νομίζω πως όλοι στα Λαγυνά έχουν τις ρίζες τους σε αυτό το χωριό.
Μεγάλωσα ακούγοντας αυτή την ιστορία. Δεν την έλεγε μόνο η γιαγιά μου. Την έλεγαν όλοι οι μεγαλύτεροι στο χωριό, γιατί όλοι είχαν ζήσει την ίδια ιστορία. Θυμάμαι ότι αρκετοί ήξεραν ακόμα πολλές τουρκικές λέξεις. Ακόμα και σήμερα αναγνωρίζω μερικές από αυτές όταν τις ακούω.
Το 1923 όλα άλλαξαν. Μετά τον πόλεμο ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών. Οι Έλληνες που ζούσαν στην Τουρκία έπρεπε να φύγουν και να έρθουν στην Ελλάδα. Οι μουσουλμάνοι που ζούσαν στην Ελλάδα έπρεπε να πάνε στην Τουρκία.
Ανάμεσα σε όλους αυτούς ήταν και η οικογένειά μου.
Δεν τους άφησαν να πάρουν σχεδόν τίποτα μαζί τους. Μόνο ό,τι χωρούσε πάνω σε ένα γαϊδουράκι. Το σπίτι τους, τα χωράφια τους και όλα όσα είχαν έμειναν πίσω. Στο σπίτι τους θα έμεναν άλλοι άνθρωποι.
Τα πιο πολύτιμα πράγματα δεν τα έβαλαν πάνω στο γαϊδουράκι. Οι γυναίκες έραψαν τα χρυσά φλουριά μέσα στα ρούχα τους, στον ποδόγυρο. Έτσι κατάφεραν να σώσουν κάτι από την περιουσία τους. Αυτά τα φλουριά δεν ήταν μόνο χρήματα. Ήταν και ένα κομμάτι της ζωής τους.
Η οικογένειά μου δεν ήθελε να πάει μακριά. Πίστευαν ότι κάποια μέρα θα μπορούσαν να γυρίσουν πίσω στο Κιουπλί. Γι’ αυτό εγκαταστάθηκαν στα Λαγυνά, όσο πιο κοντά γινόταν στα σύνορα. Από τον λόφο μπορούσαν ακόμα να βλέπουν το χωριό τους.
Περίμεναν ότι κάποτε θα περνούσαν ξανά το ποτάμι και θα γύριζαν στο σπίτι τους.
Αυτό όμως δεν έγινε ποτέ.
Αυτό που πάντα μου κάνει εντύπωση είναι πόσο κοντά είναι το Κιουπλί. Δεν είναι στην άλλη άκρη του κόσμου. Είναι σχεδόν απέναντι. Από τον λόφο μπορείς να το δείξεις με το δάχτυλο. Δεν είναι ούτε πέντε χιλιόμετρα μακριά.
Πολλές φορές σκέφτομαι τη γιαγιά μου. Σε όλη της τη ζωή έβλεπε το χωριό όπου γεννήθηκε, αλλά δεν μπορούσε να πάει εκεί. Ανάμεσα υπήρχε μόνο το ποτάμι. Κι όμως, αυτό το ποτάμι ήταν αρκετό για να χωρίσει τόσες ζωές.
Στην Ελλάδα το ποτάμι λέγεται Έβρος. Στην Τουρκία το λένε Meriç. Οι άνθρωποι όμως στην περιοχή το λένε ακόμα Μαρίτσα, όπως το έλεγαν πάντα. Το νερό είναι το ίδιο. Μόνο τα σύνορα άλλαξαν.
Καμιά φορά, όταν φυσάει ο αέρας από τη σωστή μεριά, ακούγεται από απέναντι το κάλεσμα από το τζαμί. Είναι μακριά, αλλά ακούγεται καθαρά. Κάθε φορά που το ακούω σκέφτομαι ότι ο αέρας δεν γνωρίζει από σύνορα. Περνάει πάνω από το ποτάμι όπως έκανε πάντα.
Νομίζω ότι στην οικογένειά μου πάντα κοιτούσαμε κάπου αλλού. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου κοιτούσαν το Κιουπλί. Οι γονείς μου αργότερα κοιτούσαν την Ελλάδα, ζώντας σε ένα μικρό καμαράκι στη Γερμανία. Κι εγώ σήμερα κοιτάζω συνεχώς ανάμεσα στη Γερμανία, την Ελλάδα και την Ολλανδία. Τρεις χώρες που είναι όλες μέρος της ζωής μου.
Ίσως γι’ αυτό αγαπώ τόσο πολύ το μελτέμι. Ο αέρας φέρνει μαζί του μυρωδιές, ήχους και αναμνήσεις. Έρχονται για λίγο και μετά χάνονται πάλι. Όμως κάτι πάντα μένει μέσα σου.
Και κάτι ακόμα που έμεινε ίδιο είναι το φαγητό. Αν καθίσεις σε ένα τραπέζι από τη μία πλευρά του ποταμού ή από την άλλη, θα δεις σχεδόν τα ίδια φαγητά. Οι συνταγές είναι ίδιες ή μοιάζουν πολύ. Μόνο η γλώσσα είναι διαφορετική.
Ιμάμ Μπαϊλντί
Το Ιμάμ Μπαϊλντί είναι ένα από αυτά τα φαγητά. Το μαγειρεύουν και στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Το όνομά του είναι τουρκικό και σημαίνει «ο ιμάμης λιποθύμησε». Κανείς δεν ξέρει αν αυτό έγινε πραγματικά. Άλλοι λένε ότι λιποθύμησε επειδή ήταν τόσο νόστιμο. Άλλοι λένε ότι έπαθε όταν είδε πόσο ελαιόλαδο χρειάζεται η συνταγή. Όπως και να έχει, είναι ένα φαγητό που ενώνει τις δύο πλευρές της Μαρίτσας. Κάθε φορά που το μαγειρεύω, σκέφτομαι ότι κάποιες γεύσεις δεν γνωρίζουν σύνορα.
Μερίδες: 4 | Χρόνος προετοιμασίας: 1 ώρα και 15 λεπτά
Υλικά
- 4 μικρές έως μέτριες μελιτζάνες
- 3 κρεμμύδια (σε λεπτές μισοφέτες)
- 4 σκελίδες σκόρδο (σε φετούλες)
- 4 ώριμες ντομάτες (τριμμένες) ή 1 κονσέρβα ντομάτες
- 1 κ.σ. πελτέ ντομάτας
- μια γερή χούφτα μαϊντανό (ψιλοκομμένο)
- 1 κ.γ. ζάχαρη
- 150 ml ελαιόλαδο
- αλάτι και πιπέρι
Εκτέλεση
Χαράζεις τις μελιτζάνες κατά μήκος, χωρίς να τις κόψεις τελείως, ώστε να γίνει μια θήκη. Τις πασπαλίζεις με αλάτι και τις αφήνεις μισή ώρα, μετά τις ξεπλένεις και τις στεγνώνεις. Τηγανίζεις τις μελιτζάνες σε άφθονο ελαιόλαδο μέχρι να μαλακώσουν από παντού και τις βάζεις σε ένα ρηχό ταψί με το άνοιγμα προς τα πάνω. Στο ίδιο τηγάνι σοτάρεις σιγά σιγά τα κρεμμύδια μέχρι να γυαλίσουν, προσθέτεις το σκόρδο, μετά τις ντομάτες, τον πελτέ, τη ζάχαρη, αλάτι και πιπέρι. Τα αφήνεις ένα τέταρτο να δέσουν σε μια πηχτή σάλτσα και ανακατεύεις μέσα τον μαϊντανό. Γεμίζεις γενναιόδωρα τις μελιτζάνες με τη σάλτσα. Ρίχνεις λίγο νερό με μια σταλιά ελαιόλαδο στο ταψί, το σκεπάζεις και σιγοψήνεις τα πάντα σε χαμηλή φωτιά ή στον φούρνο στους 180°C για περίπου 40 λεπτά, μέχρι οι μελιτζάνες να γίνουν βούτυρο. Τις αφήνεις να κρυώσουν και τις σερβίρεις χλιαρές ή σε θερμοκρασία δωματίου, με ψωμί.
Διατροφικά στοιχεία (ανά μερίδα) Ενέργεια: 285 kcal | Πρωτεΐνες: 4 g | Υδατάνθρακες: 16 g | Λιπαρά: 23 g | Φυτικές ίνες: 6 g
Τραχανάς με φέτα
Το πιο φτωχικό φαγητό που υπήρχε, ο τραχανάς από τα χωριά κατά μήκος της Μαρίτσα. Στο πλίθινο σπίτι της μητέρας μου τον έτρωγαν για να περάσουν τον χειμώνα. Σήμερα στην Ελλάδα έγινε ξαφνικά της μόδας, τα σουπερμάρκετ είναι γεμάτα, με ένα σωρό παραλλαγές. Αλλά αυτό που έφερα τελευταία για τη μητέρα μου δεν ήταν από το ράφι. Ήταν χειροποίητος τραχανάς από τα βουνά, φρέσκος και παραδοσιακός. Παλιά τον έτρωγε από ανάγκη. Τώρα τον τρώει επειδή της αρέσει.
Μερίδες: 4 | Χρόνος προετοιμασίας: 25 λεπτά
Υλικά
- 150 g ξινό τραχανά, περίπου ένα φλιτζάνι
- 1 λίτρο νερό ή ελαφρύ ζωμό κότας
- 150 g φέτα (θρυμματισμένη), και λίγη ακόμα για το σερβίρισμα
- 3 κ.σ. ελαιόλαδο ή ένα καλό κομμάτι βούτυρο
- αλάτι και φρεσκοτριμμένο πιπέρι
- προαιρετικά 1 ώριμη ντομάτα (τριμμένη)
Εκτέλεση
Βράζεις το νερό ή τον ζωμό και, αν θέλεις, προσθέτεις την τριμμένη ντομάτα. Ρίχνεις μέσα τον τραχανά και χαμηλώνεις τη φωτιά. Τον αφήνεις, ανακατεύοντας, περίπου 15 με 20 λεπτά να σιγοβράσει, μέχρι να γίνει ένας πηχτός, κρεμώδης χυλός. Ανακατεύεις συχνά για να μην κολλήσει και προσθέτεις λίγο νερό αν πήξει πολύ. Το κατεβάζεις από τη φωτιά, ανακατεύεις μέσα το ελαιόλαδο ή το βούτυρο και το μεγαλύτερο μέρος της φέτας, και το φέρνεις στη γεύση με πιπέρι. Πρόσεχε με το αλάτι, γιατί η φέτα είναι ήδη αλμυρή. Σερβίρεις σε βαθιά πιάτα και θρυμματίζεις από πάνω την υπόλοιπη φέτα.
Διατροφικά στοιχεία (ανά μερίδα) Ενέργεια: 290 kcal | Πρωτεΐνες: 11 g | Υδατάνθρακες: 26 g | Λιπαρά: 16 g | Φυτικές ίνες: 2 g
Κανταΐφι
Το γλυκό με τα λεπτά νήματα που φτιάχνουν και στις δύο μεριές των συνόρων, μουσκεμένο στο σιρόπι και γεμάτο ξηρούς καρπούς. Ένα γλυκό από την κοινή οθωμανική κουζίνα, εξίσου στο σπίτι σε ένα ελληνικό όσο και σε ένα τούρκικο σπίτι.
Μερίδες: 10 με 12 κομμάτια | Χρόνος προετοιμασίας: 1 ώρα (συν το κρύωμα)
Υλικά
Για τα ρολά:
- 400 g φύλλο κανταΐφι (ξεπαγωμένο)
- 200 g καρύδια (χοντροκομμένα)
- 50 g φιστίκια ή αμύγδαλα (χοντροκομμένα)
- 1 κ.γ. κανέλα
- μια πρέζα γαρίφαλο τριμμένο
- 1 κ.σ. ζάχαρη
- 150 g λιωμένο βούτυρο
Για το σιρόπι:
- 300 g ζάχαρη
- 300 ml νερό
- 1 κ.σ. μέλι
- ξύσμα και χυμό από μισό λεμόνι
- 1 ξύλο κανέλας
Εκτέλεση
Ανακατεύεις τους καρπούς με την κανέλα, το γαρίφαλο και την κουταλιά ζάχαρη. Ξεχωρίζεις μια χούφτα φύλλο κανταΐφι, το τραβάς απαλά να ανοίξει λίγο και βάζεις μια κουταλιά από το μείγμα στην κοντή άκρη. Τυλίγεις το φύλλο σε ένα σφιχτό ρολό και το βάζεις σε ένα βουτυρωμένο ταψί. Επαναλαμβάνεις μέχρι να τελειώσουν όλα και τα ρολά να είναι κολλητά το ένα με το άλλο. Τα αλείφεις γενναιόδωρα με το λιωμένο βούτυρο. Ψήνεις σε προθερμασμένο φούρνο στους 170°C για περίπου 40 με 45 λεπτά, μέχρι να ροδίσουν και να γίνουν τραγανά. Στο μεταξύ βράζεις το νερό με τη ζάχαρη, το μέλι, το ξύσμα, τον χυμό λεμονιού και το ξύλο κανέλας για περίπου 8 λεπτά, μέχρι να γίνει ένα ελαφρύ σιρόπι, και το αφήνεις να κρυώσει τελείως. Ρίχνεις το κρύο σιρόπι ομοιόμορφα πάνω στο ζεστό κανταΐφι μόλις βγει από τον φούρνο. Θα το ακούσεις να τσιτσιρίζει. Αφήνεις τα ρολά τουλάχιστον μερικές ώρες να ξεκουραστούν, ώστε να ρουφήξουν όλο το σιρόπι.
Διατροφικά στοιχεία (ανά κομμάτι, στα 12) Ενέργεια: 265 kcal | Πρωτεΐνες: 4 g | Υδατάνθρακες: 28 g | Λιπαρά: 16 g | Φυτικές ίνες: 1 g
Απάντηση